Op. Dr. Şeyda AtabayGöz Hastalıkları Uzmanı, İzmir

Üst göz kapağı ameliyatı (üst blefaroplasti)

Üst göz kapağı ameliyatı (üst blefaroplasti), yaşla birlikte üst kapakta biriken fazla derinin ve gerekirse yağ dokusunun, kapağın doğal katlantısına yerleştirilen bir kesiden alınmasıdır. Ameliyat öncesinde sorunun gerçekten deri fazlalığı mı, kapağın kendisinin düşmesi (pitozis) mi yoksa kaşın düşmesi mi olduğu ayırt edilmelidir.

Hangi sorun için yapılır?

Yaşla birlikte üst kapak derisi incelir, esnekliğini kaybeder ve fazlalaşır. Tıpta dermatoşalazis olarak adlandırılan bu durumda deri kapak katlantısının üzerine, ilerlemiş olgularda kirpiklerin üzerine doğru sarkar. Bazı kişilerde kapağın iç köşesindeki yağ dokusu da öne çıkar.

Bu değişiklik iki şekilde fark edilir:

  • Görünüm: yorgun ya da ağır bakış, makyajın kapak katlantısında birikmesi.
  • İşlev: görme alanının üst kısmının daralması, kaşları sürekli kaldırmaya bağlı alın yorgunluğu ve baş ağrısı.

Pitozis ve kaş düşüklüğünden farkı

Üst kapakta "sarkma" olarak tarif edilen şikâyetin üç farklı nedeni olabilir ve her birinin tedavisi farklıdır:

  • Deri fazlalığı (dermatoşalazis): kapak kenarı yerindedir, üzerindeki deri fazladır. Tedavisi blefaroplastidir.
  • Kapak düşüklüğü (pitozis): kapağı kaldıran kas ya da tendonu zayıflamıştır, kapak kenarı göz bebeğine doğru iner. Yalnızca deri alınması pitozisi düzeltmez; kas cerrahisi gerekir.
  • Kaş düşüklüğü: kaş aşağı indiği için deri kapağın üzerine itilir. Bu durumda yalnızca kapak derisinin alınması kaşı daha da aşağı çekebilir. Kaş düşüklüğü sayfası bu ayrımı ayrıntılı anlatır.

Bu üç durum aynı hastada birlikte de bulunabilir. Bu nedenle ameliyat planı, kapak yüksekliği, kapak kası işlevi ve kaşın konumu ölçüldükten sonra yapılır.

Kimler için uygun?

Üst kapakta belirgin deri fazlalığı olan, genel sağlık durumu cerrahiye uygun ve beklentileri gerçekçi olan kişiler için düşünülebilir. Aşağıdaki durumlarda önce tedavi ya da ayrıntılı değerlendirme gerekir:

  • Belirgin kuru göz ya da gözün tam kapanmaması
  • Kontrol altında olmayan tiroid göz hastalığı
  • Kan sulandırıcı ilaç kullanımı (ilaç, ilgili hekimiyle konuşulmadan bırakılmamalıdır)
  • Kontrolsüz tansiyon ya da diyabet

Ameliyat nasıl yapılır?

  1. Çizim: Hasta oturur ya da yatar pozisyondayken kapağın doğal katlantısı ve alınacak deri miktarı işaretlenir. Kapağın tam kapanabilmesi için yeterli deri bırakılır.
  2. Anestezi: Çoğunlukla lokal anestezi ile yapılır; gerekirse sakinleştirici eklenir.
  3. Doku düzenleme: Fazla deri, gerekiyorsa altındaki ince kas tabakasının bir kısmı ve öne çıkan yağ dokusu alınır.
  4. Kapatma: Kesi, cilt altından geçen (subkutan) estetik dikişlerle kapatılır. İz, gözler açıkken görünmeyen kapak katlantısında kalır.

İşlem genellikle 30–45 dakika sürer ve aynı gün eve dönülür.

İyileşme süreci

  • İlk 48 saat: soğuk uygulama ve başın yüksekte tutulması şişliği azaltır.
  • İlk hafta: morluk ve şişlik belirgindir; dikişler genellikle 5–7. günde alınır.
  • 2. hafta: morlukların büyük kısmı geçer; çoğu kişi sosyal hayatına döner.
  • 2–3 ay: kalan hafif şişlik çözülür, iz silikleşmeye devam eder.

Riskler

Her cerrahide olduğu gibi üst blefaroplastinin de riskleri vardır. Çoğu geçicidir, ancak bilinmeleri gerekir:

  • Morluk, şişlik ve geçici göz kuruluğu
  • İki kapak arasında hafif asimetri
  • İz kalınlaşması ya da kesi yerinde küçük kistler
  • Fazla deri alınmasına bağlı gözün tam kapanmaması
  • Enfeksiyon
  • Çok nadir olarak göz arkasında kanamaya bağlı görme kaybı; bu nedenle ameliyat sonrası ani ağrı, gözde şişlik ya da görmede azalma acil olarak bildirilmelidir.

Sık sorulan sorular

Üst göz kapağı ameliyatından sonra iz kalır mı?

Kesi, gözler açıkken görünmeyen doğal kapak katlantısına yerleştirilir. Kapak derisi vücudun en ince derisi olduğu için iz genellikle birkaç ay içinde belirgin şekilde silikleşir; iyileşme kişiden kişiye değişir.

Üst göz kapağı ameliyatı kaç yaşında yapılır?

Belirli bir yaş sınırı yoktur. Karar yaşa göre değil, kapaktaki değişikliğin derecesine, görme alanına etkisine ve kişinin genel sağlık durumuna göre verilir.

Ameliyat sonrası ne zaman işe dönülebilir?

Masa başı işlere çoğu zaman 3–4 gün içinde dönülebilir. Morluk ve şişliğin büyük kısmı ilk iki haftada geçer.

Sonuç kalıcı mıdır?

Alınan deri ve yağ geri gelmez; ancak yaşlanma devam ettiği için yıllar içinde dokularda yeni değişiklikler olabilir.

Kaynaklar

  1. EyeWiki (American Academy of Ophthalmology): Upper Eyelid Blepharoplasty
  2. EyeWiki: Dermatochalasis

Sayfa içeriği yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurunuz. Her hastanın anatomisi ve tedavi planı farklıdır.